14. Wielkość depozytu mokrego na terenach leśnych -

Lesław Adamski, Leszek Kluziński

Skład chemiczny opadów atmosferycznych charakteryzował się zróżnicowaniem zarówno przestrzennym jak i czasowym a koncentracje oznaczanych jonów były wyższe w sezonie zimowym, niż w letnim.
Procentowy udział jonów zakwaszających, alkalizujących oraz metalicznych w ogólnym rocznym dopływie zanieczyszczeń z opadów atmosferycznych dla ośmiu krain przyrodniczo-leśnych przedstawia Rys. 15. W całej Polsce dominują: wśród jonów alkalicznych Ca²⁺, a wśród jonów kwasogennych SO₄^2-.

Depozyt zanieczyszczeń docierający do ekosystemów leśnych jest kształtowany w dużym stopniu przez wysokość opadów. Dla większości jonów wartości maksymalne depozytu w skali rocznej zaobserwowano, podobnie jak w 1998 roku, w Polsce południowej, zwłaszcza w Krainie Małopolskiej i Karpackiej (Tab. 13).

Wartości depozytu siarki siarczanowej zawierają się w przedziale od 9 do 26 kg/(ha*rok) a wartości depozytu azotu amonowego i azotanowego w przedziale od 12 do 21 kg/(ha*rok) w zależności od krainy przyrodniczo-leśnej. Maksymalny roczny dopływ siarki siarczanowej wystąpił w Krainie Małopolskiej, najwyższą wartość depozytu azotu zanotowano w Krainie Wielkopolsko-Pomorskiej (Rys. 16).

Przeanalizowano zmienność czasową pH opadów atmosferycznych w poszczególnych krainach przyrodniczo-leśnych Polski północnej, środkowej i południowej - Rys. 17. Średniomiesięczne wartości pH zawierały się w granicach 4,55 - 6,4. W skali całego roku najniższe pH opadów odnotowano w Krainie Sudeckiej, co może wynikać z bliskości "czarnego trójkąta" - obszaru wydobycia i spalania zasiarczonego węgla brunatnego na pograniczu polsko-czesko-niemieckim.
W piętnastu punktach, reprezentujących wszystkie krainy przyrodniczo-leśne, w systemie kwartalnym mierzono koncentrację metali ciężkich: kadmu, miedzi, ołowiu i cynku. Wyniki zawiera Tab. 14. Maksymalne wartości dla miedzi i kadmu stwierdzono w punkcie nadl. Nowa Sól (w sąsiedztwie zagłębia miedziowego).

Średnioroczne stężenia dwutlenku azotu były niższe od wartości z 1998 r. i nie wykazywały dużego zróżnicowania między krainami przyrodniczo-leśnymi - od 3,99 mg/m3 w Krainie Mazursko-Podlaskiej do 8,0 mg/m3 w Krainie Małopolskiej - Rys. 19. (Dopuszczalne średnioroczne stężenie NO2 dla obszarów kraju nie będących obszarami specjalnie chronionymi wynosi 40 mg/m3 [11].)

Średnioroczne wartości stężeń dwutlenku siarki były porównywalne z 1998 r. i były nieco bardziej zróżnicowane: od ok. 4,1 mg/m3 w Krainie Mazursko-Podlaskiej do ok. 10,4 mg/m3 w Krainie Małopolskiej i Karpackiej - Rys. 19. (Dopuszczalna wartość stężenia SO2 w okresie roku wynosi na obszarze kraju 40 mg/m3, w parkach narodowych 15 mg/ m3 [11].)
Koncentracje jonów oznaczanych w opadach atmosferycznych były wyższe w sezonie zimowym, niż w letnim. W całej Polsce dominowały: wśród jonów alkalicznych Ca2+, a wśród jonów kwasogennych SO42-.
Wartości depozytu siarki siarczanowej zawierały się w przedziale od 9 do 26 kg/(ha*rok) a wartości depozytu azotu amonowego i azotanowego w przedziale od 12 do 21 kg/(ha*rok)
Depozyt metali ciężkich w opadach atmosferycznych wskazuje na podwyższone wartości kadmu ołowiu i cynku na terenie całej Polski.
Średnioroczne stężenia dwutlenku azotu i dwutlenku siarki były znacznie poniżej wartości dopuszczalnych.