5. Miąższość i bieżący przyrost miąższości drzewostanów na SPO II rzędu w pięcioleciu 1994-1999 -

Stanisław Zajączkowski, Sylwester Wyrzykowski

Wyniki uzyskane na podstawie pierwszych i drugich pomiarów dendrometrycznych przeprowadzonych na stałych powierzchniach obserwacyjnych II rzędu w drzewostanach iglastych i liściastych oraz na ściętych drzewach próbnych w drzewostanach sosnowych i świerkowych przedstawiono w Tabeli 3. Bieżący przyrost miąższości podano tylko dla gatunków iglastych, ponieważ dla drzewostanów liściastych, z uwagi na krótki (3-letni) okres między pomiarami, bieżącego przyrostu miąższości na podstawie pomiarów okresowych nie określano. Zostanie on określony po następnym cyklu pomiarowym.

Z przedstawionych danych wynika, że na powierzchniach dendrometrycznych założonych w drzewostanach o różnych gatunkach panujących: sosnowych, świerkowych, dębowych i bukowych przeciętne elementy taksacyjne są znacznie zróżnicowane. Należy podkreślić, że relacje poszczególnych cech taksacyjnych między poszczególnymi gatunkami określone na podstawie danych z II pomiaru są podobne do relacji wynikających z I pomiaru.
Drzewostany liściaste (według danych z II pomiaru) charakteryzują się wyraźnie wyższym wiekiem (aktualnie 80 lat) niż drzewostany iglaste (61 lat). W ramach gatunków liściastych wyższym wiekiem charakteryzują się drzewostany dębowe (82 lata), niż drzewostany bukowe (77 lat). Średni wiek drzewostanów świerkowych, wynosi 65 lat, a sosnowych 60 lat.
Powierzchnie dendrometryczne charakteryzują się także znacznym zróżnicowaniem bonitacji i zadrzewienia. Średnio, najwyższą bonitacją charakteryzują się drzewostany bukowe (I,2), następnie drzewostany sosnowe (I,3) i świerkowe (I,5), natomiast najniższą bonitacją (II,4) - drzewostany dębowe. Podobną kolejność gatunków obserwuje się w wypadku czynnika zadrzewienia; najwyższym, charakteryzują się powierzchnie w drzewostanach bukowych (zadrzewienie 1,02), następnie w drzewostanach sosnowych (0,92) i dębowych (0,86), a najniższym - w drzewostanach świerkowych (0,76).
Powyższe dane wskazują również na zróżnicowanie miąższości między poszczególnymi gatunkami. Średnio, najwyższą zasobnością charakteryzują się drzewostany bukowe (421 m3/ha), następnie - świerkowe (408 m3/ha), sosnowe (308 m3/ha), a najniższą - dębowe (301 m3/ha).
Średni roczny bieżący przyrost miąższości (według danych z II pomiaru) wyniósł: dla sosny - 9,43 m3/ha (z 5-letniego okresu) i 9,16 m3/ha (z 10-letniego okresu), dla świerka - 11,08 m3/ha (z 5-letniego okresu) i 10,80 m3/ha (z 10-letniego okresu).
Uzyskane wyniki potwierdziły duże zróżnicowanie bieżącego przyrostu miąższości grubizny (określanego wstecz metodą Bruchwalda [1, 2]) między drzewostanami o różnym gatunku panującym. Stwierdzono stosunkowo duże jego wartości w drzewostanach sosnowych (wyższe średnio od wielkości zawartych w tablicach zasobności Szymkiewicza [13]) oraz stosunkowo mniejsze wartości w drzewostanach świerkowych (niższe od wartości tablicowych). Ponadto stwierdzono, że w drzewostanach sosnowych przyrost bieżący miąższości w ostatnim pięcioleciu był większy od pomierzonego w 1994 roku. Natomiast w drzewostanach świerkowych bieżący przyrost miąższości obliczany na podstawie II pomiaru był mniejszy od obliczonego na podstawie I pomiaru.
Wśród drzewostanów liściastych drzewostany bukowe w porównaniu z drzewostanami dębowymi charakteryzowały się zarówno wyższą bonitacją i zadrzewieniem jak i zasobnością.
Wśród drzewostanów iglastych drzewostany sosnowe charakteryzowały się wyższą bonitacją i zadrzewieniem, natomiast drzewostany świerkowe charakteryzowały się wyższą zasobnością.
Bieżący przyrost miąższości grubizny wykazywał stosunkowo duże wartości w drzewostanach sosnowych oraz stosunkowo mniejsze wartości w drzewostanach świerkowych.