14. Występowanie pożarów w lasach w 2004 roku

W roku 2004 w Polsce powstało 7219 pożarów, w wyniku których spaleniu uległo 4338 ha lasów (Tab. 5). Nastąpiło zmniejszenie liczby pożarów aż prawie o 10 tysięcy i spadek powierzchni spalonej o ponad 17 tysięcy ha w porównaniu z 2003 rokiem, kiedy odnotowano 17088 pożarów na obszarze 21500 ha. Liczba pożarów w 2004 roku kształtowała się na poziomie średniej z lat dziewięćdziesiątych, która wynosiła 7698 pożarów.

W latach 1991-2004 rocznie powstawało od ok. 3,5 tys. do 17 tys. pożarów. Średnie z ostatnich 5-letnich okresów (1998-2002, 1999-2003 i 2000-2004) świadczą o tendencji wzrostowej występowania pożarów, wynoszącej odpowiednio: 8 472, 10 700 i 10 263.

Liczba pożarów na terenach Lasów Państwowych wyniosła 3445 i była zbliżona do roku 1998 (3406) i średnich (3 732 i 3 759) z okresów pięcioletnich (1997-2001 i 1998-2002). Ich udział wśród ogółu pożarów krajowych wyniósł 48% podobnie jak w roku ubiegłym. Nadal przeważają pożary wybuchające na terenie lasów niepaństwowych. W roku 2004 powstało ich 3774, co stanowiło 43% pożarów z roku 2003. Liczba ta była zbliżona do średniej z okresów wieloletnich 1991-2000, 1991-2002 i 1992-2001 (odpowiednio 3646, 3770 i 3838).

Roczna powierzchnia spalona (w okresie 1991-2004 r.) wynosiła od 2,5 tys. ha do 43,7 tys. ha, średnia zaś roczna z okresu 1991-2002 r. około 10 tys. ha. Średnio w minionych ostatnich dwóch 5-leciach (1999-2003 i 2000-2004) pożary obejmowały powierzchnię 9 047 i 8 253 ha (w okresach wcześniejszych wynosiła ona 5,5-5,9 tys. ha). W roku 2004 ogółem spłonęły lasy na powierzchni o wielkości mniejszej niż połowa powyższych średnich wieloletnich (4 338 ha), w tym 998 ha w LP (24% tego co w roku poprzednim).

Udział powierzchni lasów dotkniętych pożarami na terenie LP, wśród całkowitej powierzchni spalonej w kraju, po spadku do 19% w roku 2003 wzrósł do poziomu z kilku lat poprzednich, tj. do 23%.

Analiza sum ogólnej liczby pożarów w kraju w okresach 10-letnich również wskazuje, że nadal utrzymuje się ich wysoka liczba (nawet po roku 1992 z katastrofalnymi pożarami). Dla 10-lecia 1995-2004 ich liczba (88 085) nieco obniżyła się wobec poprzedniego okresu 10-letniego 1994-2003 (91 111), ale zdecydowanie wzrosła w porównaniu z wcześniejszym okresem 10-letnim 1993-2002 (82 844). Analogiczne porównanie sumy powierzchni spalonej, wynoszącej 79 617 ha w latach 1995-2004, wykazuje jeszcze spadek wobec 109 912 ha (w okresie 1992-2001) oraz 84 450 ha (w okresie 1994-2003), ale wyraźny wzrost w porównaniu z 71 240 ha (okres 1993-2002). Dla LP spadek, dotyczący powierzchni objętej pożarem, w stosunku do okresu 1992-2001 (54 443), nadal wynosi jeszcze ponad 50% (21 289 ha w okresie 1995-2004).

Średnia powierzchnia jednego pożaru w lasach, wszystkich rodzajów własności, w roku 2004 zmniejszyła się prawie 2-krotnie (do 0,60 ha) w stosunku do ubiegłego 2003 roku i była zbliżona do roku 2000 (0,59 ha) i okresu 5-letniego 1998-2002 (0,66 ha). W LP w 2004 r. osiągnęła wartość 0,29 ha, najmniejszą w historii i zbliżoną do lat 2000-2002 (0,31-0,35 ha). W lasach niepaństwowych wynosiła 0,89 ha (była to czwarta wielkość wśród najniższych wartości od 1991 r.).

Na zagrożenie pożarowe lasów Polski wpływ miały warunki pogodowe, głównie duża ilość dni z opadami i niższymi niż w 2003 roku temperaturą i wilgotnością względną powietrza.

Najbardziej palnym miesiącem był kwiecień (23% pożarów, tj. 1691) i wrzesień (16%), a następnie czerwiec (13%), sierpień (12%) i maj (11%). Najmniej pożarów w sezonie palności powstało w lipcu (6%). Łączna liczba pożarów wczesną wiosną (kwiecień - maj) stanowiła, podobnie jak w ubiegłym roku, 34% (w roku 2002 - 40%) wszystkich zdarzeń. We wrześniu ich liczba była 2-krotnie większa.

Najwięcej (19%) pożarów w 2004 r. powstało (podobnie jak w 2003 r.) w województwie mazowieckim (1351) oraz w lubuskim 13% (942). Powyżej 500 pożarów zanotowano w województwach wielkopolskim (664), łódzkim (578), śląskim (533), dolnośląskim (525) i kujawsko-pomorskim (531). Najmniej pożarów lasu powstało w województwie warmińsko-mazurskim (143).

Największe powierzchnie spalone lasów odnotowano w województwie lubuskim (772 ha, czyli 18% ogółu), na terenie województwa dolnośląskiego (580 ha), a w następnej kolejności w woj. mazowieckim (536 ha) i śląskim (405 ha) oraz ponad 200 ha w wielkopolskim, kujawsko-pomorskim i łódzkim.

Głównymi przyczynami pożarów w LP były podpalenia (49% wobec 30% w okresie 1991-2000 i 39% w roku 2003) oraz nieostrożność dorosłych (23%). Przerzuty z gruntów nieleśnych uległy ponad 2-krotnemu zmniejszeniu w porównaniu z 2003 r., wynosząc 6% pod względem liczby pożarów i 8% odnośnie powierzchni spalonej. Ciągle znaczną pozycję stanowią pożary, których przyczyn nie ustalono (18%).

Na terenach niezagospodarowanych (nieużytki) w 2004 roku powstało blisko 23 tysiące pożarów na powierzchni około 32 tysięcy hektarów. W porównaniu do 2003 roku nastąpiło prawie dwukrotne zmniejszenie liczby pożarów i trzykrotne powierzchni spalonej.