4. Dynamika poziomu uszkodzeń drzewostanów w latach 2000 - 2004

Poziom uszkodzeń drzewostanów starszych w ostatnich 5 latach podlegał niewielkim zmianom (Rys. 4). Porównanie wskaźnika defoliacji testem Tukey'a wykazało, że biorąc pod uwagę wszystkie gatunki razem stwierdzono istotnie wyższy wskaźnik defoliacji w latach 2003 - 2004 w porównaniu do lat 2000 i 2001. Porównanie wskaźnika defoliacji pomiędzy rokiem 2002, a okresem 2003 - 2004 nie wykazało statystycznie istotnych różnic. Dla gatunków iglastych wyższy wskaźnik defoliacji w 2003 roku wykazywał statystyczną istotność w porównaniu tylko do roku 2001. Wskaźnik defoliacji drzewostanów iglastych w 2004 roku nie był istotnie różny od wskaźników w pozostałych latach pięciolecia.

O istotności różnicy wskaźnika defoliacji pomiędzy latami 2000, 2001 a latami 2002 - 2004 dla wszystkich gatunków i dla gatunków iglastych decydował istotnie niższy wskaźnik defoliacji dla sosny. Wśród poszczególnych gatunków liściastych stwierdzono istotnie wyższy wskaźnik defoliacji tylko w drzewostanach brzozowych w latach 2003 -2004 w porównaniu do lat wcześniejszych analizowanego okresu .

Rozpatrując zmiany poziomu uszkodzenia drzewostanów na podstawie udziału drzew zdrowych i uszkodzonych w ostatnim pięcioleciu można dostrzec pogorszenie się stanu zdrowotnego drzewostanów starszych w okresie 2002 -2004. Udział drzew zdrowych dla wszystkich gatunków razem (defoliacja poniżej 10%) zmniejszył się z 10,36% w 2000 roku do 8,34% w roku 2004. Jednocześnie nastąpił przyrost udziału drzew uszkodzonych (defoliacja powyżej 25%) z 31,51% w 2000 roku do 34,13% w 2004 roku. Tendencja ta dotyczyła zarówno drzewostanów gatunków iglastych jak i liściastych. Najwyraźniej zarysowała się ona w drzewostanach świerkowych, gdzie udział drzew zdrowych spadł z 9,47% w 2000 roku do 6,18% w 2004 roku, a drzew uszkodzonych wzrósł z 39,75% do 42,18% w tych samych latach. Drzewostany jodłowe wykazały przyrost udziału drzew zdrowych pomiędzy rokiem 2000, a 2004 z 3,60% do 6,99% przy równoczesnym wzroście udziału drzew uszkodzonych z 55,86% do 60,98% (Rys. 5). Wśród drzewostanów liściastych najwyraźniejsze różnice odnotowano w drzewostanach dębowych i brzozowych. Drzewostany dębowe wykazały zmniejszenie udziału drzew zdrowych z 4,95% w 2000 roku do 2,62% w 2004 roku i wzrost udziału drzew uszkodzonych z 46,22% do 52,16% w tym samym okresie. Jeszcze większe pogorszenie kondycji zdrowotnej wykazały drzewostany brzozowe, gdzie udział drzew zdrowych spadł z 16,42% w 2000 roku do 8,41% w 2004 roku, a udział drzew uszkodzonych w tym okresie wzrósł z 26,60% do 38,99%. Przełomowym rokiem pogorszenia się kondycji zarówno drzewostanów dębowych, jak i brzozowych był rok 2003 (Rys. 6).

Analizując zmiany kondycji drzewostanów starszych wszystkich gatunków monitorowanych razem w ostatnim pięcioleciu w poszczególnych RDLP można stwierdzić, że w porównaniu do roku 2003 poprawę odnotowano w RDLP Białystok, Olsztyn, Szczecin i Szczecinek reprezentujące drzewostany o poziomie zdrowotności powyżej średniego poziomu dla kraju. Wśród pozostałych RDLP poprawę kondycji drzewostanów stwierdzono w RDLP: Kraków, Katowice, Radom i Wrocław. W układzie krain przyrodniczo-leśnych wzrost poziomu zdrowotności drzewostanów starszych w odniesieniu do roku 2003 stwierdzono w Krainach: Karpackiej, Śląskiej Mazowiecko-Podlaskiej i Bałtyckiej.

Drzewostany młodsze były reprezentowane przez znacznie mniejszą liczbę powierzchni rozłożonych nierównomiernie na terenie kraju, co ogranicza możliwości wnioskowania. Poprawę kondycji zdrowotnej drzewostanów młodszych w porównaniu do roku 2002 odnotowano w RDLP: Szczecinek oraz Katowice, Łódź, Wrocław .