8. Ocena występowania odnowienia naturalnego w 2003 roku oraz zmiany w latach 1998-2003

    W 2003 roku przeprowadzono ponownie po pięciu latach ocenę występowania odnowienia naturalnego wraz z ocena jego żywotności i wieku na 148 SPO II rzędu. Analizę zmian w poszczególnych kategoriach odnowienia naturalnego przeprowadzono w układzie gatunku panującego w drzewostanie i w układzie typów siedlisk leśnych.

Biorąc pod uwagę liczbę gatunków w warstwie nalotu zarejestrowanych na powierzchniach w roku 2003 i w latach 1989-99 można odnotować tendencję wzrostu liczby zarejestrowanych gatunków w ostatnim pięcioleciu - Tab. 13. W drzewostanach sosnowych, występujących na siedliskach boru mieszanego świeżego i boru świeżego, które to siedliska były reprezentowane przez największą liczbę powierzchni, odnotowano wzrost liczby gatunków, średnio o 0,47 i 0,42. Najwyższy wzrost liczby gatunków (o 3,5) odnotowano w drzewostanach sosnowych na siedlisku lasu wyżynnego (reprezentowane tylko przez 2 powierzchnie). W drzewostanach świerkowych, bukowych i dębowych tendencja wzrostu liczby gatunków była słabsza.

Zmiany ilościowości poszczególnych gatunków zarejestrowanych w warstwie nalotu wskazywały na przeważający trend wzrostowy. Na 23 zarejestrowane gatunki odnotowano w ostatnim pięcioleciu przyrost ilościowości 12 gatunków. Spadek dotyczył 8 gatunków a ilościowość 3 gatunków nie uległa zmianie - Tab. 14.

Tabela 13. Liczba gatunków w poszczególnych kategoriach odnowienia naturalnego na SPO II rzędu w latach 1998-99 i 2003 - średnia dla gatunku panującego w drzewostanie i typu siedliskowego lasu

Tabela 14. Średnia ilość, wiek i żywotność nalotu na SPO II rzędu *) - zestawienie dla kraju - porównanie w latach (na 2 SPO w ogóle nie zanotowano nalotu)

Analizując sześć najważniejszych gatunków tworzących monitorowane drzewostany należy odnotować przyrost ilościowości nalotu brzozy, sosny i świerka oraz spadek ilościowości buka, dębu  i jodły. Średni wiek nalotu dla większości omawianych gatunków wzrósł, a tylko wiek nalotu sosny obniżył się nieznacznie. Podobną prawidłowość odnotowano w odniesieniu do żywotności. Nalot wszystkich omawianych gatunków, z wyjątkiem sosny, wykazał większą żywotność (Tab. 14).

W kategorii młodszego podrostu ogółem zanotowano 21 gatunków, z których 12 zwiększyło swoją liczebność, a 9 wykazało zmniejszenie liczebności w porównaniu do okresu sprzed 5 lat. Wśród sześciu podstawowych gatunków, których drzewostany podlegają monitorowaniu, znacznie zwiększyły swoją liczebność świerk i buk, w mniejszym stopniu brzoza i sosna. Liczebność młodszego podrostu jodły i dębu uległa zmniejszeniu. Średnia żywotność wykazywała tendencję poprawy u wszystkich podstawowych gatunków, z wyjątkiem buka. Średni wiek tej kategorii odnowienia naturalnego wzrósł dla wszystkich sześciu gatunków - Tab. 15.

Tabela 15. Średnia liczebność, wiek i żywotność młodszego podrostu na SPO II rzędu *) - zestawienie dla kraju - porównanie w latach (na 28 SPO w ogóle nie zanotowano młodszego podrostu)

Rozpatrując występowanie młodszego podrostu w zależności od gatunku panującego w drzewostanie należy odnotować, że najwięcej gatunków zarejestrowano w drzewostanach sosnowych. Wystąpiło tam 19 gatunków, z czego 12 wykazało przyrost liczebności, a 7 jej spadek. W drzewostanach świerkowych wystąpiło 16 gatunków i dla 10 gatunków odnotowano przyrost liczebności, a dla 6 gatunków spadek. Taką samą liczbę gatunków w młodszym podroście odnotowano w drzewostanach dębowych. W tych drzewostanach wzrost liczebności wykazało 10 gatunków, spadek 5 gatunków, jeden gatunek nie zmienił liczebności. Drzewostany bukowe charakteryzowały się wystąpieniem 11 gatunków w młodszym podroście i tylko jeden gatunek wykazał obniżenie liczebności.

Odnotowano 20 gatunków starszego podrostu. 13 gatunków wykazało wzrost liczebności, a 7 gatunków zmniejszyło swoją liczebność. Wśród podstawowych gatunków wzrosła średnia liczebność starszego podrostu dębu, jodły i sosny, a zmniejszyła się liczebność brzozy, buka i świerka. Poziom żywotności uległ poprawie u 16 gatunków, a obniżył się u 4 gatunków. Wśród gatunków podstawowych obniżenie średniej żywotności wykazał starszy podrost sosnowy, dębowy zachował żywotność na poprzednim poziomie. Świerk, jodła , brzoza i buk poprawiły poziom żywotności. Średni wiek starszego podrostu wzrósł dla 18 gatunków, a obniżył się dla 2 gatunków. Wszystkie podstawowe gatunki drzew wykazały wzrost średniego wieku - Tab. 16.

Liczba gatunków starszego podrostu w zależności od gatunku panującego na stałych powierzchniach obserwacyjnych wskazuje następujące uszeregowanie: drzewostany sosnowe - 12 gatunków, drzewostany dębowe - 14 gatunków, drzewostany świerkowe - 12 gatunków i drzewostany bukowe - 6 gatunków.

Tabela 16. Średnia liczebność, wiek i żywotność starszego podrostu na SPO II rzędu ^*) - zestawienie dla kraju - porównanie w latach (na 45 SPO w ogóle nie zanotowano starszego podrostu)

Rozpatrując zmiany liczebności starszego podrostu podstawowych gatunków w zależności od gatunku panującego w drzewostanie należy odnotować wzrost liczebności tej kategorii odnowienia naturalnego dla dębu i sosny oraz spadek liczebności dla jodły, brzozy, buka i świerka. W drzewostanach świerkowych nastąpił przyrost liczebności starszego podrostu dla wszystkich zarejestrowanych podstawowych gatunków. Najsilniejszy przyrost liczebności odnotowano dla jodły i świerka. W drzewostanach bukowych zarejestrowano tylko starszy podrost buka i jodły spośród gatunków podstawowych. W porównywanym okresie wzrosła liczebność buka, a jodły pozostała na tym samym poziomie.

W drzewostanach dębowych nie odnotowano starszego podrostu sosny i stwierdzono wyraźnie zmniejszoną liczebności dębu. Liczebność starszego podrostu pozostałych gatunków tj. buka, brzozy, jodły i świerka wzrosła.