6. Zmiany struktury poziomej runa leśnego w latach 1998-2003

W ciągu 5 lat struktura pozioma runa uległa niewielkim zmianom. Na 41 powierzchniach liczba typów synuzjów zmalała o 2 lub więcej, natomiast na 54 - wzrosła o co najmniej dwa typy. Na 50 powierzchniach różnorodność przestrzenna synuzjów spadła o co najmniej 0,2 natomiast na 61 wzrosła o 0,2 lub więcej (Rys. 9).

Szczegółowa analiza kierunku i natężenia zmian wskazuje na występowanie jedynie niewielkich różnic między grupami zbiorowisk roślinnych. W szczególności wydaje się, że wszystkie zbiorowiska z klasy Vaccinio-Piceetea charakteryzują się nieco mniejszymi zmianami liczby typów synuzjów w porównaniu ze zbiorowiskami klasy Querco-Fagetea. Wyraźniejsze uproszczenie struktury runa obserwuje się natomiast w zbiorowiskach z klasy Quercetea robori-petreae, podczas gdy w zbiorowiskach zastępczych wystąpił wzrost liczby synuzjów. Niewielkie różnice w zmianie liczby typów synuzjów nie znalazły odbicia w zmianach wskaźnika różnorodności - między wartościami średnimi nie ma istotnych różnic (Tab. 7).

Tabela 7. Zmiana liczby typów synuzjów i ich różnorodności powierzchniowej w głównych jednostkach fitosocjologicznych w latach 1998-2003 na SPO II rzędu

Poza ogólnymi zmianami liczby typów synuzjów istotnym zagadnieniem jest również trwałość ich występowania na poszczególnych kwadratach 4-metrowych w obrębie stałych powierzchni obserwacyjnych. Pod tym względem runo ulegało znacznie wyraźniejszym zmianom. Jedynie w przypadku 34 powierzchni zgodność całkowita (czyli liczba kwadratów na których typ synuzjum był identyczny w obu okresach pomiarowych) przekraczała 80, natomiast aż na 29 powierzchniach takich kwadratów było mniej niż 20 (Rys. 9).

Jeżeli jednak brać pod uwagę poza zgodnością całkowitą, także zgodność częściową (występującą wtedy, gdy w obu okresach pomiarowych występowały synuzja o charakterze mieszanym, mające jeden element wspólny, np. krzewinkowo-mszyste i zielno-krzewinkowe) to aż w przypadku 108 powierzchni ponad 80 kwadratów miało zbliżony charakter, natomiast jedynie na 8 powierzchniach takich kwadratów było mniej niż 40.

Zmiany rozmieszczenia na kwadratach spowodowały na 32 powierzchniach zmianę dominującego typu synuzjum. Najczęściej zanikła dominacja synuzjum mszystego (11 powierzchni) i trawiastego (6 powierzchni). Najbardziej wzrosła natomiast liczba powierzchni z dominacją synuzjum zielnych roślin dwuliściennych (o 10) i synuzjum krzewinkowego (o 8). Zmiany dominacji poszczególnych typów synuzjów wystąpiły stosunkowo najczęściej na powierzchniach grądowych (na 7 z 20 powierzchni) i w obrębie borów mieszanych (na 10 z 32), natomiast najrzadziej w obrębie zbiorowisk borów sosnowych ze związku Dicrano-Pinion (jedynie w 2 przypadkach na 41 powierzchni).

Zmiany typu synuzjum są oczywiście wynikiem zmian obfitości występowania poszczególnych gatunków, w szczególności gatunków dominujących. Do tej grupy na wielu powierzchniach należy Vaccinium myrtillus. Gatunek ten wystąpił na 102 stałych powierzchniach obserwacyjnych. Ogólnie rzecz biorąc, w wyniku przemian struktury runa, które nastąpiły w okresie pięciu lat, na 25 powierzchniach zaobserwowano spadek populacji Vaccinium myrtillus, natomiast na 77 powierzchniach wzrost.