4. Dynamika poziomu uszkodzeń drzewostanów w latach 1999 - 2003
|
|
|
Rys. 2. Poziom uszkodzenia lasów w 2003 roku na podstawie oceny defoliacji na stałych powierzchniach obserwacyjnych z wyróżnieniem 3 klas defoliacji |
W latach 2002-2003 odnotowano pogorszenie się stanu zdrowotnego drzewostanów w Polsce - Rys. 2 i 3. Co prawda wartość wskaźnika defoliacji monitorowanych gatunków razem w 2003 roku nie różni się statystycznie istotnie od wartości z roku 2002, ale jest istotnie wyższa od wartości z lat 1999-2001. Wartość wskaźnika defoliacji gatunków liściastych również nie różniła się istotnie od wartości z roku 2002, ale była istotnie wyższa niż wartości z okresu 1999-2001. Gatunki iglaste nie wykazywały tak jednoznacznego trendu. W 2003 roku wartość wskaźnika defoliacji tych gatunków razem nie różniła się istotnie od wartości z lat 2002 i 2000, ale była istotnie wyższa niż w latach 1999 i 2001. Analizę zmian poziomu zdrowotności drzewostanów w ostatnim pięcioleciu można dokonać porównując udziały drzew zdrowych i drzew uszkodzonych w drzewostanach w kolejnych latach. Biorąc pod uwagę wszystkie gatunki monitorowane razem udział drzew zdrowych wahał się w niewielkich granicach od 10,97% w roku 1999 do 8,10% w 2003 roku, wykazując trend spadkowy.
|
|
|
Rys. 3. Różnice w poziomie uszkodzenia lasów pomiędzy latami 2002 i 2003 na podstawie zmiany defoliacji na stałych powierzchniach obserwacyjnych |
W drzewostanach iglastych zakres zmian był podobny i zawierał się od 10,04% w roku 1999 do 7,79% w roku 2003. Drzewostany liściaste wykazywały nieco wyższy udział drzew zdrowych. Zawierał się on od 13,96% w 1999 roku do 9,08% w 2003 roku, wykazując również trend spadkowy. Udział drzew uszkodzonych we wszystkich monitorowanych gatunkach razem w tym samym okresie zawierał się od 30,28% w 2001 roku do 34,17% w 2003 roku.
|
|
|
Rys. 4. Zmienność uszkodzenia drzewostanów (udział w klasach 2-3) w krainach przyrodniczo-leśnych (drzewostany starsze) |
W drzewostanach iglastych udział ten wahał się od 30,05% w 2001 roku do 32,69% w 2003 roku. Na nieco wyższym poziomie sytuował się udział drzew uszkodzonych w drzewostanach liściastych, wahał się od 30,89% w 1999 roku do 38,92% w 2003 roku. W drzewostanach liściastych dominował trend zmniejszania się udziału drzew zdrowych. Poziom zdrowotności drzewostanów w układzie krain przyrodniczo-leśnych w 2003 roku wykazał przewagę trendu wzrostu udziału drzew uszkodzonych w większości krain. Tylko w krainach o niskim poziomie zdrowotności takich jak Sudecka i Śląska nastąpiło zmniejszenie poziomu udziału drzew uszkodzonych w 2003 roku. W pozostałych krainach odnotowano przyrost udziału drzew uszkodzonych w 2003 roku w porównaniu do roku 2002 (Rys. 4).
Wzrost poziomu uszkodzenia drzewostanów dotyczył wszystkich monitorowanych gatunków. Jednak wartość wskaźnika defoliacji w 2003 roku nie wykazywała istotnych różnic w porównaniu do 2002 roku. W drzewostanach sosnowych istotne różnice odnosiły się do roku 2001 i 1999, a w drzewostanach brzozowych do lat 2001, 2000 i 1999.
W 2003 roku poziom uszkodzenia drzewostanów w porównaniu do roku 2002 uległ obniżeniu w Krainach: Sudeckiej i Śląskiej, natomiast wzrósł w Krainach: Mazowiecko-Podlaskiej, Mazursko-Podlaskiej, Wielkopolsko-Pomorskiej, Karpackiej i Małopolskiej.