2. Program monitoringu lasu realizowany w 2003 roku

System monitoringu lasu oparty jest na sieci stałych powierzchni obserwacyjnych (SPO)  (Rys. 1).

Zgodnie z długoletnim programem monitoringu lasu w 2003 roku przeprowadzono następujące pomiary i obserwacje:

1. Monitoring uszkodzeń drzewostanów - przeprowadzono na 1254 SPO I rzędu w wieku powyżej 40 lat, w tym na 148 SPO II rzędu. Oceniano defoliację, odbarwienie i kilka innych cechy morfologicznych koron drzew.

2. Monitoring roślinności runa i odnowień naturalnych - przeprowadzono ponowne obserwacje składu gatunkowego roślinności runa leśnego i odnowień naturalnych na 148 SPO II rzędu w celu zarejestrowania zmian, które zaszły po 5 latach.

3. Monitoring zdrowotności nasion sosny - obejmował ocenę jakości nasion, pozyskanych w drzewostanach sosnowych ze 100 SPO II rzędu.

4. Monitoring entomologiczny - przeprowadzono w drzewostanach iglastych na ok. 1130 SPO I rzędu. Obejmował ocenę gęstości populacji owadów liściożernych: brudnicy mniszki (z zastosowaniem pułapek feromonowych), boreczników, strzygoni choinówki, poprocha cetyniaka, zawisaka borowca, barczatki sosnówki, osnui gwiaździstej (na podstawie jesiennych poszukiwań) oraz ocenę liczebności cetyńców (na podstawie ilości zebranej cetyny). Ponadto, na 39 wybranych SPO II rzędu, dokonano oceny liczebności biegaczowatych.

5. Monitoring fitopatologiczny - przeprowadzono na 148 SPO I rzędu. Wykonano ocenę zagrożenia drzewostanów przez grzyby chorobotwórcze, wywołujące zamieranie pędów sosny, ocenę zasiedlania pniaków przez grzyby oraz ocenę zagrożenia ze strony patogenów korzeni.

6. Monitoring depozytu zanieczyszczeń - przeprowadzono na 148 SPO II rzędu. Wykonano pomiary stężeń SO₂ i NO₂ w powietrzu (metodą pasywną), określono pH oraz skład chemiczny opadów atmosferycznych: zawartość Ca, K, Mg, Na, NH₄, Cl, NO₃, SO₄, Al, Mn, Fe oraz metali ciężkich (Cd, Pb, Cu, Zn).

7. Monitoring opadów podkoronowych i roztworów glebowych - obejmował analizy chemiczne próbek zebranych na powierzchni II rzędu w Nadleśnictwie Chojnów w cyklu dwutygodniowym w okresie od 30 czerwca do 30 grudnia 2003 roku. Próbki pochodziły chwytników podkoronowych, chwytników wód spływających po pniu i tensometrów, służących do pobierania roztworów glebowych.

8. Monitoring gleb - obejmował wstępną obróbkę 888 próbek glebowych pochodzących ze 148 SPO II rzędu (suszenie w temperaturze 40^oC, mielenie i przesiewanie) oraz analizę odczynu gleby w wodzie i w zawiesinie KCl, a także określenie zawartości węglanów i wielkości kwasowości hydrolitycznej.

Metodyka programu monitoringu lasu w Polsce jest w dużym stopniu zharmonizowana z metodyką rekomendowaną przez ICP-Forests [14]. Metodyki oceny biotycznych elementów ekosystemu leśnego zostały opracowane przez zespół realizujący program i nie występują w programie ICP-Forests. Szczegółowy opis stosowanych w Polsce metod oceny i pomiarów publikowany jest w corocznych raportach [20, 21, 22].