13. Stwierdzenia końcowe i wnioski

Wyniki obserwacji, pomiarów i analiz wykonanych w 2001 roku pozwalają na sformułowanie poniższych stwierdzeń i wniosków:

• W 2001 roku poziom zdrowotny drzewostanów (gatunki razem) w porównaniu do roku ubiegłego uległ nieznacznej poprawie. Wskaźnik defoliacji drzewostanów starszych (powyżej 40 lat) zmniejszył się z 2,75 w 2000 roku do 2,73 w roku 2001.
• Wzrost poziomu uszkodzenia drzewostanów, statystycznie istotny, dotyczył wyłącznie drzewostanów jodłowych. Nieznaczny wzrost poziomu uszkodzenia odnotowano w drzewostanach bukowych i brzozowych. Poprawę odnotowano w drzewostanach dębowych i sosnowych. Drzewostany świerkowe zachowały poziom zdrowotności podobny jak w 2000 roku.
• Drzewostany Krainy Karpackiej wykazują statystycznie istotny wyższy poziom uszkodzenia w porównaniu do innych regionów kraju. Drzewostany Krain: Bałtyckiej i Mazursko-Podlaskiej charakteryzują się najniższym poziomem uszkodzenia.
• W większości krain przyrodniczo-leśnych odnotowano trend poprawy stanu zdrowotnego drzewostanów. Do wyjątków należy Kraina Karpacka.
• Warunki pogodowe w okresie wegetacyjnym 2001 roku były zróżnicowane. W maju, w niektórych regionach kraju, wystąpił niedobór opadów przy wysokich temperaturach powietrza. Taki układ pogodowy w okresie intensywnego wzrostu drzew mógł niekorzystnie odbić się na ich stanie zdrowotnym. Występujący lokalnie deficyt wodny ustąpił w końcowym okresie sezonu wegetacyjnego, kiedy to wystąpiły bardzo intensywne opady, znacznie przekraczające wieloletnie normy.
• W 2001 r. wydajność obradzania sosny zbliżona była do przeciętnego poziomu wieloletniego, osiągając najniższe wartości w Krainie Mazursko-Podlaskiej i Mazowiecko-Podlaskiej. Nasiona charakteryzowały się zwiększoną masą właściwą, dużymi wymiarami zarodka i prabielma oraz bardzo wysoką zdolnością i energią kiełkowania. Większa niż w innych latach była również przeciętna w kraju odporność nasion sosny na warunki stresowe testu przyspieszonego postarzania, choć charakteryzowała się ona bardzo dużą zmiennością
• Liczebność owadów liściożernych, utrzymywała się na poziomie nie stwarzającym większego zagrożenia w lasach. Liczebność populacji brudnicy mniszki zmniejszyła się, chociaż lokalnie utrzymuje się na poziomie, który może stanowić ognisko zapalne nowej gradacji. Lokalnie zanotowano podwyższone liczebności barczatki sosnówki (nadl. Bydgoszcz) oraz strzygonii choinówki (nadl. Lubsko)
• Zagrożenie grzybami patogenicznymi zarówno ze strony zamierania pędów sosny jak i ze strony patogenów korzeni w 2001 roku, podobnie jak w roku poprzednim, utrzymywało się na niskim poziomie.
• W próbkach liści dębu i buka pobranych w 2001 r. stwierdzono zwiększone zawartości fosforu i magnezu oraz zmniejszone zawartości glinu w porównaniu z wynikami z roku 1997. Zawartości innych pierwiastków również różniły się od zanotowanych w 1997 roku, jednak różnice były mniejsze lub dotyczyły tylko niektórych powierzchni.
• Przy istotności współczynnika korelacji 0,05 stwierdzono istotną ujemną korelację pomiędzy zawartością fosforu w liściach dębu a średnią defoliacją drzewostanów tego gatunku. Istotną korelację na poziomie 0,04 odnotowano także pomiędzy zawartością wapnia i ołowiu w liściach a średnią defoliacją drzewostanów dębowych.
• W zestawieniu z rokiem 2000, w 2001 roku zaznacza się niewielki przeciętny spadek masy ładunków jonów alkalicznych, przy jednoczesnym obniżeniu się dopływu jonów kwasogennych oraz jonów eutrofizujących wnoszonych z opadami atmosferycznymi na obszary leśne kraju.
• Analiza pomiarów zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego nad obszarami lasów z ostatnich 2 lat potwierdza trend systematycznego obniżania się koncentracji głównych zanieczyszczeń gazowych: SO2 i NO2. Tempo spadku jest mniej wyraźne w przypadku dwutlenku azotu, co może mieć związek z rozwojem transportu samochodowego.