10. Średnia biomasa osobnicza biegaczowatych w ekosystemach leśnych

Fot. 11. Biegacz błyszczący (Carabus nitens L.) - jeden z najmniejszych biegaczy (12-18 mm) występujących w Polsce i w odróżnieniu od innych aktywny w ciągu dnia - fot. Stanisław Niemtur

W 2001 roku określono wartość wskaźnika średniej biomasy osobniczej (SBO) epigeicznych biegaczowatych dla potrzeb monitoringu biologicznego na 61 SPO II rzędu zlokalizowanych w lasach RDLP Gdańsk, Katowice, Kraków, Krosno i Wrocław (Rys. 20).

Na kilku powierzchniach odłowy były tak niskie, że wyniki odrzucono. Prawdopodobnie niekorzystne warunki pogodowe doprowadziły do obniżenia aktywności owadów oraz zmniejszenia zasięgu penetracji terenu. Obserwacje na tych powierzchniach zostaną powtórzone w przyszłym roku. Do dalszej analizy przyjęto dane uzyskane na 44 powierzchniach SPO.

Powierzchnie badane w 2001 roku charakteryzują się różnymi typami siedliskowymi lasu. 16 powierzchni jest umiejscowionych na siedlisk borowych, 28 powierzchni - na różnych typach siedlisk lasowych. Zróżnicowanie dotyczy też gatunku panującego w drzewostanie (21 powierzchni sosnowych, 14 świerkowych, 4 dębowe i 5 bukowych) oraz wieku drzewostanu (od 41 do 99 lat).

Na 30 powierzchniach wartość wskaźnika SBO nie wskazuje na istnienie zagrożeń ze strony owadów liściożernych (SBO>220mg). 12 z tych powierzchni jest zlokalizowanych na siedliskach borowych, a 18 na siedliskach lasowych. Na siedlisku boru świeżego wartość SBO wyniosła średnio 264 mg i była podobna do wartości uzyskanych w ubiegłych latach na innych powierzchniach zlokalizowanych na tym typie siedliska (251 mg w 1999 roku oraz 269 mg w 2000 roku). Z kolei na siedlisku boru mieszanego świeżego średnia wartość SBO w 2001 roku (261 mg) była wyższa niż w latach 1999-2000 (odpowiednio: 211 i 231 mg).

Na siedliskach lasowych średnie wartości SBO były na ogół wyższe od 220 mg, z jednym wyjątkiem. Na siedlisku lasu mieszanego wyżynnego średnia (policzona z 2 powierzchni: świerkowej i dębowej, zlokalizowanych w RDLP Wrocław) osiągnęła wartość równą zaledwie 133 mg. W przypadku pierwszej z wymienionych powierzchni (nadl. Henryków) tak niską wartość SBO można tłumaczyć niedostosowaniem składu gatunkowego drzewostanu do istniejącego siedliska. Podobne zjawiska można obserwować w lasach Pomorza Zachodniego, gdzie często drzewostany bukowe zastąpiono sosnowymi, w których wartości SBO są znacznie niższe, niż na podobnych powierzchniach z drzewostanami o właściwym składzie gatunkowym. W przypadku drugiej powierzchni (nadl. Złotoryja) nie można jednoznacznie stwierdzić, jaka jest przyczyna tak niskiej wartości SBO. Charakterystyka przyrodniczo-leśna tej powierzchni nie wskazuje na istnienie naturalnych czynników zaburzających wzrost drzewostanu oraz procesy sukcesyjne w glebie.

Wartość SBO niższą niż 180 mg zanotowano na 6 powierzchniach i można w ich przypadku stwierdzić, że utrzymuje się na nich wysokie zagrożenie ze strony foliofagów sosny. Jedna z tych powierzchni została już omówiona (nadl. Henryków), trzy inne również leżą na siedliskach lasowych: 2 pow. z dominującą w drzewostanie sosną położone są w RDLP Gdańsk (nadl. Elbląg i Kwidzyn), trzecia świerkowa, w RDLP Katowice (nadl. Bielsko). Dwie pozostałe powierzchnie, charakteryzujące się niską wartością SBO znajdują się na siedliskach borowych w RDLP Katowice (nadl. Olkusz i Tułowice).

Zagrożenie średnie (181mg SBO 200mg) wykazano na 3 powierzchniach, w tym na 1 z siedliskiem borowym, zagrożenie małe (201mg SBO 200mg) stwierdzono na 5 powierzchniach, w tym również tylko na jednej z siedliskiem borowym.