4. Dynamika uszkodzeń drzewostanów w latach 1997-2001

Poziom zdrowotności drzewostanów w całym kraju po wyraźnym okresie poprawy w latach 1994-1999 wykazuje stabilizację w okresie 1999-2001. Wahanie w tym okresie są niewielkie i nie wykazują stałego trendu (Rys. 3). W ostatnim pięcioleciu udział drzew zdrowych wszystkich monitorowanych gatunków razem wahał się w granicach od 9,94% w 2001 roku do 10,97% w roku 1999, co świadczy o dużej stabilności tego parametru. Udział drzew uszkodzonych (defoliacja powyżej 25%) wykazuje stałą tendencje spadkową. W roku 1997 zanotowano 36,54% tych drzew a w roku 2001 udział drzew uszkodzonych wyniósł 30,60% (Rys. 4). Ta pozytywna tendencja dokumentuje proces powolnej poprawy stanu zdrowotnego drzewostanów w Polsce (Rys. 3). Poprawa ta bardziej uwidoczniła się w drzewostanach iglastych niż w liściastych. Przy bardzo małych wahaniach udziału drzew zdrowych w drzewostanach iglastych udział drzew uszkodzonych zmniejszył się w ciągu pięciu lat o 6,43%. W drzewostanach liściastych odnotowano w tym samym czasie spadek udziału drzew zdrowych o 1,38% i mniejszy, w porównaniu do drzewostanów iglastych, spadek udziału drzew uszkodzonych o 4,39%.

Rozpatrując zmiany poziomu zdrowotności drzewostanów poszczególnych gatunków warto zwrócić uwagę na znaczną poprawę stanu zdrowotnego drzewostanów świerkowych (Rys. 4). W drzewostanach tych udział drzew zdrowych pozostaje na podobnym poziomie, ale procent drzew uszkodzonych zmniejszył się w ostatnim pięcioleciu (głównie w latach 1998 i 1999) o 14,62%. Odmienny trend zaobserwowano w drzewostanach jodłowych. Procent drzew zdrowych waha się wokół 4% ale udział drzew uszkodzonych wzrósł w pięcioleciu o 13,73% (w tym o 11,39% w roku 2001). Drzewostany sosnowe wykazują poprawę stanu zdrowotnego w ostatnim pięcioleciu. Przy nieznacznych wahaniach udziału drzew zdrowych udział drzew uszkodzonych zmniejszył się w tym okresie o 6,44%.

W drzewostanach liściastych poprawę stanu zdrowotnego odnotowano w drzewostanach dębowych, gdzie ubytek drzew uszkodzonych w ostatnim pięcioleciu wyniósł 6,44%, a udział drzew zdrowych nieznacznie wzrósł. Drzewostany bukowe, charakteryzują się, w porównaniu z innymi gatunkami, wysokim poziomem zdrowotności. Jednak, w ostatnim roku, przy równoczesnym niewielkim wzroście udziału drzew zdrowych, wykazały ponad 3% przyrost udziału drzew uszkodzonych (Rys. 4). Drzewostany brzozowe wykazują stabilny poziom zdrowotności. Zmiany udziału drzew uszkodzonych tego gatunku w ostatnim pięcioleciu były niewielkie, udział drzew zdrowych zmniejszył się nieznacznie.

Analiza poziomu uszkodzenia monitorowanych gatunków drzewostanów w latach 1997-2001 na podstawie wskaźnika defoliacji wykazała tendencję jego spadku w drzewostanach sosnowych, świerkowych oraz w drzewostanach dębowych. W drzewostanach jodłowych, po okresie stabilizacji wskaźnika defoliacji w latach 1997-2000, w roku 2001 nastąpił wyraźny jego wzrost. Drzewostany bukowe i brzozowe wykazywały nieznaczne wahania wskaźnika defoliacji w omawianym okresie.

W układzie krain przyrodniczo-leśnych okres stabilizacji poziomu uszkodzenia drzewostanów od 1999 roku jest wyraźny w większości krain. Tylko w Krainie Karpackiej od 1998 roku następuje stały powolny wzrost udziału drzew uszkodzonych. W roku 2001 był on nieco większy niż w latach ubiegłych. W pozostałych krainach poziom udziału drzew uszkodzonych zmienia się nieznacznie. Niewielki spadek udziału tych drzew w 2001 roku odnotowano w Krainie Bałtyckiej i Krainie Mazowiecko-Podlaskiej.