13. Stwierdzenia końcowe i wnioski

Analiza wyników zebranych w ramach programu monitoringu lasu w 2000 roku umożliwia sformułowanie poniższych stwierdzeń i wniosków:

• W 2000 roku poziom uszkodzenia drzewostanów (rozpatrując gatunki razem) w porównaniu do lat ubiegłych uległ nieznacznemu pogorszeniu. Wskaźnik defoliacji drzewostanów starszych (powyżej 40 lat) wzrósł z 2,70 w 1999 roku do 2,75 w roku 2000. Również poziom uszkodzenia drzewostanów młodszych (20-40 lat) zwiększył się - wskaźnik defoliacji wzrósł z 2,21 w 1998 roku do 2,39 w roku 2000.
• Wzrost poziomu uszkodzenia drzewostanów dotyczy głównie drzewostanów sosnowych i dębowych. Drzewostany świerkowe i brzozowe wykazały tylko nieznaczny wzrost wskaźnika defoliacji, a drzewostany jodłowe i bukowe nieznaczne zmniejszenie tego wskaźnika.
• W 2000 roku wśród drzewostanów starszych najwyższy poziom uszkodzenia wykazują drzewostany jodłowe, najniższy drzewostany bukowe. Wśród drzewostanów młodszych najwyższy poziom uszkodzenia odnotowano w drzewostanach dębowych, a najniższy w jodłowych.
• Uszkodzenia drzewostanów w Krainie Karpackiej wykazują najwyższy poziom. Drzewostany występujące w Krainach: Bałtyckiej, Mazursko-Podlaskiej i Wielkopolsko-Pomorskiej charakteryzują się najniższym poziomem uszkodzenia.
• Przyczyną wzrostu poziomu uszkodzenia drzewostanów w 2000 roku był niedobór opadów atmosferycznych w okresie wegetacyjnym, który szczególnie wyraźnie wystąpił w Krainach: Bałtyckiej, Mazursko-Podlaskiej, śląskiej i Sudeckiej. Duże niedobory opadów, przy jednoczesnym znacznym wzroście temperatur powietrza, odnotowano wiosną: w kwietniu, maju i czerwcu.
• Rok 2000 wyróżniał się niskim wskaźnikiem przeciętnej wydajności nasion z szyszek sosny, była ona znacznie niższa od średniej z ostatnich 5 lat. Również wskaźnik masy 1000 nasion, jak i przeciętne wymiary zarodka były mniejsze od średniej z ostatnich 5 lat prawie we wszystkich krainach. Pomimo to zdolność kiełkowania nasion i ich odporność na warunki stresowe były wysokie.
• Odnotowano kolejny rok wzrostu liczebności brudnicy mniszki odławianej w pułapki feromonowe. Znaczący wzrost liczebności populacji strzygoni choinówki odnotowano w Krainach: Wielkopolsko-Pomorskiej, Mazowiecko-Podlaskiej i śląskiej.
• Zagrożenie grzybami patogenicznymi w 2000 roku utrzymywało się na niskim poziomie.
• Porównanie zawartości całkowitej pierwiastków w warstwie organicznej i w 5 warstwach mineralnych gleby z lat 1995 (1996) i 1999 nie wykazało zmian, co umożliwia wydłużenie okresu analiz porównawczych z 4 do 8 lub 12 lat.
• W okresie czteroletnim w drzewostanach iglastych, i w okresie trzyletnim w drzewostanach liściastych, zaobserwowano zmiany zawartości pierwiastków wymiennych w warstwie organicznej i warstwach mineralnych większości typów gleb. Odnotowano wzrost zawartości Ca i Mg w próchnicy nadkładowej i wzrost zawartości Mg w wierzchnich warstwach mineralnych większości typów gleb.
• Poziom koncentracji SO2 i NO2 w powietrzu atmosferycznym na terenach leśnych osiągnął niskie wartości i wykazuje kontynuację istniejącego od kilku lat trendu spadkowego.
• Depozyt siarki siarczanowej zawiera się w przedziale od 8 do 27 kg*ha-1*rok-1 i utrzymuje się w 2000 roku na porównywalnym do roku ubiegłego poziomie. Depozyt azotu amonowego i azotanowego zawiera się w przedziale 15 do 31 kg*ha-1*rok-1 i wykazuje wzrost w stosunku do roku ubiegłego. Wzrost ten dotyczy szczególnie azotu amonowego.
• Wartość pH wody opadowej zawierała się w przedziale od 4,28 do 6,23 wykazując niższe wartości w okresie zimowym i w Polsce południowej.