7. Wpływ opadów atmosferycznych na zdrowotność drzewostanów w ostatnim pięcioleciu

Warunki pogodowe w okresie wegetacyjnym roku 2000 na znacznym obszarze kraju były niekorzystne dla rozwoju drzewostanów. Tylko w Krainach: Mazowiecko-Podlaskiej i Małopolskiej suma opadów w okresie wegetacyjnym przekroczyła normę wieloletnią (o 7%) - Rys. 14 i 15. Najniższy poziom opadów w tym okresie odnotowano w Krainie Mazursko-Podlaskiej, gdzie suma opadów wynosiła ok. 75% normy wieloletniej (Rys. 14).

Przeanalizowano dane z ostatniego pięciolecia o wysokości opadów oraz średnich temperaturach powietrza w kolejnych miesiącach od marca do sierpnia (na podstawie danych uzyskanych z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej). Zaobserwowano, że szczególnie niekorzystne warunki pogodowe wystąpiły w okresie wiosennym 2000 roku. Na przeważającym obszarze kraju w kwietniu i maju, a także w czerwcu wysokość opadów była znacznie niższa w porównaniu do lat ubiegłych. Jednocześnie w tych miesiącach nastąpił znaczny wzrost temperatury powietrza. średnia temperatura kwietnia we wszystkich krainach przyrodniczo-leśnych była najwyższa w ostatnim pięcioleciu. Niedobór opadów oraz wysokie temperatury powietrza towarzyszące początkowej fazie rozwoju wegetacyjnego wpłynęły niekorzystnie na rozwój ulistnienia drzew. Prawdopodobnie był to jeden z istotnych czynników decydujących o podwyższeniu poziomu defoliacji w drzewostanach sosnowych i dębowych, gdzie wzrost wskaźnika defoliacji i udziału drzew uszkodzonych był szczególnie wyraźny. Najwyższy przyrost wskaźnika defoliacji w drzewostanach sosnowych w stosunku do roku 1999 miał miejsce w Krainie Mazursko-Podlaskiej i Bałtyckiej, gdzie niedobór opadów w okresie wczesnej wiosny był wyjątkowo duży.

Z wcześniejszych obserwacji wynika, że niedobór opadów na ogół odbija się niekorzystnie na poziomie zdrowotnym drzewostanów. Tak było po wyjątkowo suchym roku 1992, kiedy to w następnych latach wyraźnie wzrósł wskaźnik defoliacji i udział drzew uszkodzonych w drzewostanach. Susza może zaburzyć nie tylko gospodarkę wodną (naruszenie równowagi kationowej) drzew, ale także odżywianie mineralne (obniżyć dostępność substancji pokarmowych). Wrażliwość drzewostanów na niedobór wody wynika z faktu zajmowania przez lasy ubogich gleb piaszczystych o małej pojemności wodnej z głęboko zalegającymi pokładami wody gruntowej. Taka sytuacja całkowicie uzależnia te drzewostany od wód opadowych.